Autyzm a upośledzenie umysłowe PDF Drukuj Email

Autyzm a upośledzenie umysłowe

 

 

Wielu rodziców zastanawia się, czy po diagnozie autyzmu może się okazać coś jeszcze? Niestety tak – w przypadku dzieci autystycznych (z wyraźnym odróżnieniem od dzieci z Zespołem Aspergera) należy się spodziewać opóźnienia umysłowego bądź upośledzenia umysłowego. Najwięcej dzieci obarczonych jest upośledzeniem w stopniu umiarkowanym i znacznym, najmniej – upośledzeniem w stopniu lekkim. Stąd też zwykło się określać autyzm jako niepełnosprawność sprzężona (najczęściej z upośledzeniem umysłowym).

O tym jak poważny będzie stopień tego upośledzenia w dużym stopniu decyduje moment, w którym pojawiają się pierwsze symptomy autyzmu (im wcześniej tym gorsze rokowania) nasilenie zachowań typowo autystycznych (im większe jest to nasilenie tym większy poziom upośledzenia umysłowego) oraz czas w którym została podjęta wczesna interwencja.

Ponadto uważa się, iż stopień upośledzenia u osób autystycznych jest raczej stały. Dotyczy to szczególnie upośledzenia w stopniu umiarkowanym, znacznym i głębokim. Natomiast pewne zmiany możliwe są w zakresie upośledzenia w stopniu lekkim.

Jak do tej pory nie ma zgodności w świecie nauki czy upośledzenie jest pierwotne czy wtórne względem autyzmu. Najwięcej jednak naukowców jest zdania, iż upośledzenie jest jednak skutkiem pojawienia się zaburzeń autystycznych.

Należy jednak zdawać sobie sprawę z tego, iż obraz kliniczny upośledzenia w autyzmie różni się od obrazu klinicznego upośledzenia w jednostki nieautystycznej. Jak zauważa E. Pisula, różnice te dotyczą przede wszystkim jakości zaburzeń a nie ilości. Dzieci autystyczne przejawiają bowiem głębsze zaburzenia zdolności werbalnych; zabawy symbolicznej czy zdolności adaptacyjnych.

Co ciekawe, dzieci autystyczne upośledzone nawet w stopniu głębszym, nie ujawniają w swoim wyglądzie tego stanu. Pomimo poważnych deficytów poznawczych, sprawiają wrażenie inteligentnych, mają ładne i harmonijne twarze.

W poniższej tabeli zaprezentowane zostały różnice pomiędzy autyzmem a upośledzeniem umysłowym, wyodrębnione przez T. Peetersa.

 

Autyzm

Upośledzenie umysłowe

Komunikacja werbalna i niewerbalna nie służy do kontaktów interpersonalnych. Język mówiony i komunikacja niewerbalna są zaburzone

Mowa służy do komunikacji interpersonalnej. Rozumienie mowy zależy od stopnia upośledzenia umysłowego. Komunikacja niewerbalna kompensuje ograniczone możliwości ekspresji słownej

 

Zaburzony rozwój społeczny nie odpowiadający wiekowi umysłowemu

 

Rozwój społeczny odpowiedni do wieku umysłowego

 

Sprawia poważne problemy wychowawcze w związku ze specyficznymi zachowaniami, stereotypiami – jest to niezależne od ilorazu inteligencji posiadane przez dziecko

Problemy z trudnymi zachowaniami i stereotypiami są uzależnione od głębokości upośledzenia umysłowego – poważne problemy jedynie w przypadku najgłębiej upośledzonych

 

Rozwój następuje skokami, jest nieharmonijny. Częste regresy

Rozwój jest harmonijny i systematyczny, ograniczony jedynie stopniem upośledzenia

T. Peeters Autyzm. Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym w Gdańsku, Gdańsk 1996, s. 21.

 

Należy również mieć na uwadze, iż dzieci autystyczne upośledzone umysłowo będę przejawiać mniejszy zakres i poziom kompetencji społecznych niż dzieci upośledzone w tym samym stopniu ale nieautystyczne.

Autor: dr Katarzyna Patyk